ANSUANG ARENGE I BAKE

Pia Ansuang arenge i Bake d. pia Sangiang mangahiwuang.
Tangu mahuanene kai nëlombo. Kuteu su likudea mahuanene melelombo kuteu wataure e kai nanawo su ëntana; taugu i sie mêngkate nangëlle, magèlle walira, 'pakibuni su mahuanene : Paiiggeku, i Panggelawang, baliraku têgokona: kakapeku niloangeng. Kuteu ëntana kai sëngkianu himenge, su lanteh'u walira ene. Nesailewe kimui, Sangiang e, su mahuanene arenge i Manggaia , laëlene ini : Baliraku tegokona, kakapeku niloangeng. Tangu kate sëngkianu pia tau simëpu bou henge u ëntana ene ; sëngkakëlla kai sen i Ansuang arenge i Bake. Tangu sëngkarangeng, i Bake mêngkate naningkulu Sangiang ëndai mangahiwu. Uté Sangiang e neberae su Ansuang ene: Ia kai mahëdo si Manggaiaku r. si Panggelawangku.

Tangu i Bake neberae su Sangiang e u : I kau pëlutako ghule i kadua ko. Boue Sangiang e mêngkate nëluta ëmme; wou mëluta sëngkaluta, mangilule, u mahedoewe mahuanene rarua nëmpëlombo e. Sarang tanakakedang nahedo, Ansuang e, tangi i Ansuang ene nangahóe wawalu e, u i sie emëluta; boue i sie nëluta. Arawe Sangiang e ute nëtüngke ake petuëngang gule. Tangu sarang gule e nasasa, ute kai i Bake nanginle ghule e, ku su Sangiang e niiru sutibise, su piring u mamaeng, arawe si sie uté niiru su kalomba, su baki, r. susikotole, boue' i rëdua nëmpekangke. Tangu sasaed' u Sangiang e kai rarahung, arawe sasaedu Ansuang e kawe lama batu tendeng.

Sarang gule u Ansuang e nasue, tangu i sie nësimbalae ghule u Sangiang e, u kai marëngu mënggule , batu’u sasaede kai rarahung , arawe sasaed'u Ansuang e uté lama ewe tendeng.

Boue' i Bake e mêngkate naningkulu Sangiang e, u rumalengke ; uté Sangiang e neberae su Ansuang e : Hedoko ! ren mahëdo si Manggaiaku r. si Panggelawangku.' Kaiso i Bake e tawe nahimang, mêngkate rimaleng. Tangu Ansuang e naningkulu e Sangiang e, arawe Sangiang e uté nêndingkaue hote wou niëmpu, boue pondole nilawung su talimone, kiu nakitingkuu e si Bake; uté tarai dedaleng, kaiso hote man mebawoleng.

Batóeng hote niapakakalëngkang su tapele e nahepuse, uté susasongo u mahuanene rarua e wou nëlombo e. Tangu mahuaneue nëmpekuie wawinene. Sarung kai tadise, taugu mahuanene rarua e rimaleugke lai, nanesule hote ëndai raabawoleng. Tangu i rëdua ene nakahombang mëbawaele; nakiwaloe i rëdua, mënsang tanakasilo taumaata tarai nasahe. Mëbawaele e simimbangke u : Tarai Inang i Bake , maningkulu wawi uhisë , mangalëngkang kangkang,
kangkang ikengkeng, mangalëngkang kengkeng kengkeng ilone, Boue' i rëdua tarai dimaleng.

Nakahombang tau manuwang, nakiwalo si sire, mënsang tanakasilo taumata nasahe. Sasimbange malain kere Tangu i rëdua ene mëbëbatu bawinen dëdua e sarang tau mëllele,kinahëpusang e , pinakiwalong mënsang tanakasilo tau tarai nasahe. I sire simimbang u: Tarai Inang i Bake, ku tarai maningkulu wawi uhisë, ku banene ëndiu masandigë sen.^'

Kuteu, maranig'u walen Inang i Bake e kai pia salu maralung, kaiso piabe ralentêng-e. I rëdua mëngkate tamai solong balen Ansuang ene. Kuteu sëngkakëlla e su alung u walen Bake e kai pia apa mawira-wira ; tamai nasandigë, sëngkakëlla e kai sen bawinen Kasili rarua ene, matatënda su alung, u naun pakeang-e nilua d. uta-e nikulu , sarang këngkonda-e kinëhudë , boue' naun bou nireno.
Tangu sëngkahombang i rëdua e nitatelerang u paporong mabawekisë si rëdua, woue' i rëdua e wuhilie tarai dimangeng solong bale Sëngkakëlla e i Bake sen tadie , kai këtau i Ghinabai su wale.

Tangu i Ghinabai nakiwaige mënsang kai solong apa i rëdua. I rëdua simimbang u kai nakaringihë, uade kai makimonara sahëllo ini. Angküng i Ghinabai u : ore , ku dako tanae pëkoa kang , boue' potoe, wawi matatënda bawa alung e. Kaiso i Ghinabai sire wega wen i rëdua ene kai mahuanen Sangiang ëndai binanti e.

Boue' i rëdua tanaee nëkoa kang, arawe i Panggelawang e
nanondaen bawinene pai su rulung u rano sëmbeka, r. nangobe dalentêug e sëmbua, pili u bou wawa alunge. Arawe ruanbua ute nilëmbe hedo lentêng i rëdua mahi mëbalii , boue' i sie ramahie nëbali , nakoa kang dingang i Mauggaia. Sarang nasuen koae, kang e, tangu i rëdua tarai dimangeng solong bale, namotoe si Ghinabai ; boue' uta i Ghinabai e nipotoe, woue' nilehe su tuban pintu u Ginabai, d. i rëdua nangarase su Kutu e u i sie apasimbang bue, kereu mëntëhang kuiang. Tangu lesia kimiree wue. U su pintu ene kai pia nalang Kutu, kasariane kere kapepe. Tangu kinoae wue, kina ene , nidararuru r. nirampaeng mapia-pia.

Sarang nasue nasasa e , kang e , tangu i siren Inang i Bake bou nêmonara e sëngkianu e simongo. Boue' i redua ene nëmparaëlloen kang si sire ene. Kuteu mahuane u Ginabai e kai kinapêlong u talimedone. Sarang i sie nakakirara ene kai talimedon bawinene, tangu i sie kimirie r. nangëlehe angküng-e: Alingkai talimedon Ginabai , lima natutung u laka , talimedon Bataure , nahëngise u kalauntui. Tangu kai pia manu u nëbera , ku kai manu kaliawo , rimoro su wuwungang , d. nebera u : I ninang i Bake kinumina ana e, u pulu nepansong!' Tangu angküng u taumata wou nëbaelë e, sarang nakaringihë manu ëndai mëlelangehe si Inang i Bake e : Këdi, këdiko, kai apa wedi mëbëbera u^' Inang i Bake kinumina ana-e nëpulu nepansong.'Angküng u sëngkatau u: Kakedie, pakarêmmasê! mëngkai tanarëmmasê u' ; mëngkai nahimang manu mëbëbera, mëbebawalon pëlli, manguaden barawara!" Sau kumina, mahuanen Ginabai e r. mangëlehe : 'Ini alingkai liman Ginabai, talimëdon Bataure, lima natutung u laka, naelo u kalauntuie.''

Tangu sauewe mëbera manu kaliawo e angküng : '' Inang i Bake kinumina ana-e nëpulu napansong!" Sauewe mëbera mahuanen Ginabai e angküng: ''Këdiko, pakarëmmasë! kai mëbëbera, wëdi dasi." Angküng i sire wajine u: "Pakadëmmaseko ! mëngkai nahimang manu u këhu,mëbëbawalon pëlli, manguaden baraware!'

Mahuanen Ginabai e taraie rimoloh' u ëllang e peho
niapëniata si Ghinabai; tangu ëllang ene tarai e wue, woue' kumui e wue angküng: 'Bawu! Bawu!" Tangii Kutu ene simimbangke wue, nëngganti si Ghinabai e angküng: "E!' Woue' sau tanae mëbali d. mauli u: Ene si bue, I Wawineku.'' Sauewe mëbera, manu kaliawo e angkung: 'Inang i Bake kinumina ana-e, nëpulu nëpansong! ' Tangu sauewe rimoloh' u ëllang-e wuta, mahuanen Ginabai e.

Taraie wue kumui, sumimbahë bue, Kutu e angküng: ^'E!" Sauewe nebera, manu kaliawo e , tangu mahuanen Ghinabai e nakakirarae talimëdou bawinene , r. i siee tarai nëniata i su pintu e. Sëngkakëlla e i Ghinabai sen tadise , u kate uta-e masasange su tëban pintu e , ku naun susimbahë kakui e kai Kutu e. Tangu mahuanen Ginabai e nanetade nalang Kutu e r. nëberae su koki, si Manggaia dëduan Panggelawang e : Pahëdoko sene, i rua ëng ! kai namoto bawineku e, mahune !' Tangu i Manggaia dëduan Panggelawang e nëmpëtalangke r. rimakie pai sëmbekan dano ene , arawe mahuanen Ginabai e ute man manahusu si rëdua ene.

En sarang mahuanen Ginabai e limentee ;su lentêng e, tangu napedie, lentêng e, r. saraeng i sie nanawo e su rano e, tangu i sie nëberae, angküng: ' Ilo, ia sen mate ini , kaiso ia mageng mate, kai mariadi rano, Angküngkewen Panggelawang u: Ia mageng mate, mariadi lua balu. Angküngkewen Bake u: Ia mageng mate, ute mariadi Awu menopa. Augküng i Manggaia u : Ia mageng mate , ute mariadi anging suwu-suwu (anging malaiha, manokol' u Awu, kereu sumopa). Angküngkewen bawinen Manggaia dëduan Panggelawang u: Ia mageng mate, mariadi saraloi (mangalene apa manusu matan Awu e, ku hakiewen makasopa
e). Uade mageng pia Awu manopa, d. pia Saraloi r. Lua balu r. Rano r. Anging suwu-suwu sarang ëllou mëntehang ini, ute kai naneta doken tempo ene.

Nahepuse.